Bruinisse & Delft
085 060 3456

Ongekend Onrecht

Ongekend Onrecht
Vanuit Juridische Zaken: Kabinetsreactie rapport 'Ongekend Onrecht'
Februari 2021, Henri Vogel

Voor enkele opdrachtgevers heb ik een ‘MT-praatstuk’ over de Kabinetsreactie ‘Ongekend Onrecht’ opgesteld. Het is een opsomming geworden van de concrete thema’s die het kabinet voorstelt. In het praatstuk heb ik die thema’s vertaald naar de gemeentelijke praktijk. En dan niet beperkt tot het sociaal domein, maar de impact voor de gehele organisatie. En dan valt me op dat gemeenten de zaken redelijk op orde hebben. Ook merk ik dat enkele thema’s extra aandacht vragen in het gesprek met het MT. Dan gaat het over het volgende.

Relatie juridische kwaliteit – dienstverlening
In Rijswijk heb ik als interim teammanager Juridische Zaken de Kabinetsreactie in het MT besproken. Het gaf aanleiding om juridische aspecten uit het onderzoeksrapport en de Kabinetsreactie te verbreden naar het thema dienstverlening.  Hoe voorkom je dat wetgeving evident onredelijk uitpakt? Zorg dus voor het goede contact met de burger. De conclusie is ook dat in het sociaal domein dit al een vast aandachtspunt is. Maar het is goed om naar aanleiding van ‘Ongekend Onrecht’ hier nogmaals aandacht voor te hebben en het op onderdelen aan te scherpen.

Opsomming
De Kabinetsreactie op het rapport ’Ongekend Onrecht’ van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag is in de volgende 8 relevante thema’s samen te vatten:

  1. Leren van de praktijk. Signalen beter herkennen, erkennen en opvolgen. Nieuwe wetgeving een jaar na start van de uitvoering toetsen met een zgn. invoeringstoets.
  2. Versterken dienstverlening. Toegankelijke dienstverlening: contact met iemand van vlees en bloed en een Passende dienstverlening: er is geen verkeerde deur.
  3. Versterken van maatwerk en de menselijke maat in het bestuursrecht.
  4. Zoveel mogelijk conflicten/bezwaren, informeel dmw gesprek oplossen.
  5. Discriminatie kan en mag niet.
  6. Openheid is de standaard. Transparanter zijn bij het openbaar maken van stukken die zijn opgesteld voor intern beraad.
  7. Informatiehuishouding op orde irt Wet open overheid (Woo).
  8. Versterking van het ambtelijk vakmanschap.

Welk mechanisme werkt in jouw organisatie?
‘Ongekend Onrecht’ slaat niet exclusief op het sociaal domein. De 8 thema’s hebben impact op de gehele organisatie. En de thema’s hebben gevolgen voor het individueel handelen van de medewerkers. De vraag die ik in het MT-praatstuk stel is ‘of en hoe je op dat individueel gedrag van je medewerkers wilt sturen’. En welke aanpak werkt dan in jouw organisatie? Vraagt dat om richting geven of om een vinger aan de pols?

De menselijke maat
Het kabinet roept op dat maatwerk en de menselijke maat in het bestuursrecht moeten worden versterkt. Dan denk ik direct aan de toepassing van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Recent heeft minister Ollongren hierover twee onderzoeksrapporten (Bestuursrecht en maatwerk) aan de Kamer aangeboden. Ook wijs ik in dit verband op het idee van het Instituut voor Publieke Waarden (IPW) die de algemene beginselen van behoorlijk maatwerk hebben aangereikt.

De Groningse ombudsman Marijke Hermens zegt in het VNG Magazine van januari jl dat ‘de menselijke maat vooral betekent dat je de individuele omstandigheden van de inwoners kent en daar zo veel mogelijk rekening mee houdt. De gemeente hoeft niet altijd aan hun wensen of eisen tegemoet te komen, maar moet wel laten blijken dat ze mensen ziet en hoort’.  Verder zegt ze dat de gemeenten omschakelen van de systeemwereld naar de leefwereld.
Voldoende aanleiding dus om je huidig handelen aan te checken.

Hoe ver ben jij?
Vanuit een team als Juridische Zaken zie ik zeker kansen om samen met het sociaal domein en dienstverlening verder te bouwen aan het recht. Dan denk ik aan mogelijkheden als het informeel afhandelen van bezwaarschriften, het periodiek gesprek met het MT over de rapportage klachten, bezwaar- en beroepszaken, een invoeringstoets bij nieuwe regelgeving en beleid, een halfjaarlijks gesprek tussen JZ en het sociaal domein om het specifiek te hebben over maatwerk en de menselijke maat in relatie tot het bestuursrecht.

Maar er liggen ook kansen op het gebied van de organisatie. Mijn conclusie is dat in veel gemeenten al grote stappen gezet zijn in het individueel professioneel vakmanschap. Een uitdaging ligt er mijns inziens in het functioneren met elkaar. Het gaat dan onder andere om het functioneren als team. Dat geldt zowel voor een team als juridische zaken, maar ook voor de manier waarop de teammanagers gezamenlijk optrekken en samenwerken. Dat functioneren met elkaar vertaalt zich ook naar de aansturing en het serieus gebruik van rapportages en de rapportagemomenten. In nogal wat gemeenten kom ik inhoudelijk goede jaarrapportages over klachten en/of bezwaar- en beroepszaken tegen die onvoldoende waarde krijgen in de MT-vergadering. Ook kom ik jaarverslagen tegen die verbeterd kunnen worden zodat ze als managementrapportage onder andere ook ingezet kunnen worden als check op een verantwoorde en rechtvaardige toepassing van het bestuursrecht.

Wat doe jij met de Kabinetsreactie?
Wellicht de moeite waard om de 8 thema’s uit de Kabinetsreactie eens te monitoren. Met als doel om het er eens over te hebben met elkaar. Laat je daarbij inspireren door een Krachtige juridische kwaliteit.

Doorpraten over dit onderwerp? Neem contact met Henri Vogel.

Related Posts